روزهای بی خاطره

دوست فارس زبان من

من و تو با هم در این خاک متولد شدیم

تو وارث تاریخ 2700 ساله شدی و فرهنگ اصیل ایرانی

اما من مجبور به فراموشی تاریخ 7000 ساله خود شدم

گفتی ترک نباش تا ایران یکپارچه بماند

گفتی تو زبانت هم ترکی نباشد و به آن آذری گفتی که تاریخش فقط 90 سال است

و اینگونه خواستی تاریخی برای من بسازی که هویتم،تاریخم و اصالتم را فراموش کنم

گفتی بگو من هم آریاییم تا دیگر هر آنچه که به فکرت میرسد را انجام داده باشی

ترک خر راه انداختی که شاید مردم آذربایجان دیگر نگویند ترک هستند

زبانم را ممنوع کردی تا شاید زبانم از یادم برود

بیشترین هزینه در فراگیری زبان فارسی را در آزربایجان راه انداختی تا شاید دیگر ترکی صحبت نکنم و دیگر نگویم ترکم

تو در مدرسه به زبان مادریت شعر خواندی و جایزه گرفتی

و من به دلیل صحبت به زبان مادریم حکم اخراج

تو تنها به این دلیل که میتوانستی زبان مادریت را حرف بزنی با سواد بودی

و من با اینکه در هفت سالگی دومین زبان را آموخته بودم بی سواد

تو برای گسترش زبان مادریت کتاب،مدرسه،رادیو،تلویزیون،مجله،نشریه و بودجه داشتی و من به دلیل زبان مادریم تحقیر،تهدید و تنبیه

برای تو به جهت رونق زبان مادریت در کشورهای به دردنخورستان پول نفت دادند و برای من به جهت برپایی شب شعر در زیرزمین خانه ام من را به...بردی

اما هنور هوییتم را نباخته ام

شاید باشند کسانی که برای منافعشان تاریخشان را فراموش کرده باشند

اما من هستم و میگویم:

هارای هارای من ترکم

 

موضوعات مرتبط: افتخار میکنم به تورک بودنم

 گاها افردای را میبینم که ادعا دارند آزربایجان ابتدا فارسی زبان (یا آذری زبان) بوده و بعد از حمله مغول ها و دیگر حکام مثل سلجوقیان،غزنویان و صفویان و... به مرور زبانشان تورکی شده است

برای همین تصمیم گرفتم مطلابی را در اثبات کذب بودن این ادعاها بنویسم

زبان آذری که ابدا احمد کسروی بود 70 سال پیش پا به عرصه وجود گذاشت و در دروس اجباری مدارس گنجانده شد آغاز این تحریفات بود که به شدت هم از طرف رژیم منفور پهلوی حمایت می شد

طبق این نظریه كه ايشان (کسروی) نيم زبان های تاتی و تالشی موجود در بعضی از روستاهای منطقه مرند را كه متكلمين آن حتی به چند هزار نفر هم نمی رسد را به عنوان زبان آذری تلقی كرده كه گويا زبان باستانی آزربايجان نيز بوده است

البته اين ادعاها به هيچ گونه پايگاه علمی وابسته نيست

چرا كه كسی از گرامر،قواعد،دستور زبان،‌صرف و نحو زبانی جعلی بنام آذری اطلاعی ندارد و قواعد آنرا تدوين نكرده است

از تاريخ رونق و ادامة حيات آن و كاربرد و قلمرو نفوذ ادعائی آن،فولكلور،داستان،افسانه و آثار برگزيده نظم و نثر يا... اثری ملموس ارائه نشده است

از نقش زبان ادعائی (آذری) در ادبيات فارسی و زبان توركی و زبان های ديگر ماقبل و مابعد آن چيزی در بين نيست و اگر واقعاً هست در كجا تدريس می شود؟

كسی تا حال آنرا ياد نگرفته و كسی ياد نداده

البته هیچ یک از زبان شناسان معروف دنیا نظریه موهون کسروی را تائید نکرد

همچنین طرفداران این نظریه که گاه سلجوقيان،گاه غزنويان،گاه مغول ها و گاه صفويان را موجب تورک شدن تورک های آزربايجان می دانند

اما كسی كه كمترين اطلاعی از تاريخ داشته باشد به خوبي ميداندكه مغول ها از چين تا غرب آفريقا و از سيبری تا اقيانوس هند را تحت حكومت داشتند و خان های مغول بر تمام آسيای ميانه و هندوستان و ايران حكمرانی می كردند

پس چرا مردم ساير مناطق غير تورک زبان را تورک نكرده‌ اند؟

ثانيا زبان مغولی زبانی متفاوت از توركی است و اگر قرار بود آنها زبانی را تحميل كنند زبان مغولی بود نه توركی

سلجوقيان،غزنويان،اتابكان،صفويان كه همگی تورک بودند در ساير نقاط ايران بيش از آزربايجان حكومت كرده‌ اند و پايتخت ديرپای صفويان و سلجوقيان اصفهان بوده و شهرهای تبريز  و اردبيل كمتر به عنوان پايتخت حكومت های فوق بوده است

اما چرا در اين بين فقط مردم آزربايجان تورک شده ولي مثلاً مردم اصفهان تورک نشده‌ اند و چگونه بعد از هفتاد سال تبليغات با استفاده از بيت‌ المال و وسايل ارتباطی پيشرفته و آموزش اجباری فارسی،تورک های آزربايجان فارس نشده‌اند اما در زمان فلان شاه باعدم وجود حتی يک صدم از اين امكانات مردم غيرتورک يكباره تورک شده‌اند؟

و چرا اينگونه افراد در بررسی زبان مردم آزربايجان از زبان حداقل بيست و پنج ميليون آزربايجانی تورک چشم پوشی نموده و به گويش چند هزار نفر به لهجه‌ های تاتی و هرزنی پناه می برند؟

حال به منظور بررسي زبان آزربايجان در طول تاريخ در ابتدا به بررسی تاريخ اقوام و حكومت هايی كه در آزربايجان بوده‌ اند می پردازيم

در مورد ملت هايی كه قبلاً در آزربايجان زيسته‌ اند می توان به سومئرها،ايلامی ها،هوريی ها،آراتتاها، كاسسی ها،قوتتی ها،لولوبی ها،اورارتوها،ايشغوزها(ايسكيت‌ ها)،مانناها،گيلزان‌ ها،كاسپی ها و... اشاره كرد كه زبان تمامی آنها التصاقی و جزو خانواده زبان های توركي بوده ⁴

از اين ميان سومئرها،ايلامی ها و هوری ها اقوامی بودند كه اولين تمدن ها و مدنيّت ها را روی زمين بنا نهادند

با توجه به كتب ارزشمندی چون كتاب های پی يئرآميه،دكتر ضياء صدر،پروفسور دكتر زهتابی و... می توان به صراحت گفت كه آزربايجان از حدود هفت هزار سال قبل جايگاه تمدن های نامبرده می باشد

در اين مورد نيز چندی پيش يک هيأت باستان شناسی آمريكايی_ايرانی در تپة حسنلو به كشف های ارزشمندی دست يافتند

رهبر اين هيأت (رائبرت دالسون) بعد از تحقيقات فراوان تاريخ اين منطقه را به ده دوره تقسيم كرد كه اولين دوره حدود 6000 سال قبل از ميلاد و چهارمين دوره مربوط به 1300 سال قبل از ميلاد تا 800 سال قبل از ميلاد می باشد كه اولين دوره مربوط به هوری ها و آخرين دوره مربوط به مانناها می باشد⁵

1_هوری ها:

جايگاه اصلی هوری ها در هزاره 3 و 4 (600 سال قبل) در آزربايجان و مناطقی از قسمت های شمالی زاگرس و كوه های توروس بود⁶ 

همچنين از ربع سوم هزارة قبل از ميلاد (2400 سال قبل از ميلاد) سند نوشته‌ ای بدست آمده كه با الفبای اككد و به زبان التصاقی هوری بوده كه اين سند متعلق به يكي از پادشاهان هوری بنام تيشاری می باشد و نيز نام يكي ديگر از پادشاهان هوری ها به نام ساشانار كه در 1450 سال قبل از ميلاد حكومت می كرده نيز معلوم است⁷

2_كاسسی ها:

درست است كه كاسسی ها در آزربايجان نبودند ولی در همسايگی آنها می زيستند و تقريباً 3000 سال قبل از ميلاد مابين ايلام و مناطقی از آزربايجان ساكن بودند⁸ و به دليل هم زبانی و ارتباط سياسی،فرهنگی و اجتماعی تاثير زيادی در تاريخ آزربايجان داشته‌ اند

3_قوتتی ها:

در 2800 سال قبل از ميلاد و لولوبی ها 2500 سال قبل از ميلاد در شرق و جنوب درياچه اروميه و قزوين و همدان ساكن بوده و حكومت كرده‌ اند⁹

4_اورارتوها:

1000 سال قبل از ميلاد در آناتولی و پيرامون درياچه وان و كوه های زاگرس و اطراف درياچه اروميه و شهرهای ماكو و نخجوان امروزی صاحب تمدن بوده‌اند¹⁰

5_مانناها:

در اوايل عصر 19 قبل از ميلاد قبايل مانناها با به هم پيوستن دولت بزرگی در آزربايجان به وجود آورده و حكومت كرده‌اند¹¹

6_مادها:

كه اولادهای قوتتی ها و لولوبی ها بودند 670 سال قبل از ميلاد با اعتلاف با مانناها حكومتی قدرتمند به وجود آوردند كه همدان،اراک،ساوه،زرند،سونقور،كاشان،قم،قزوين،زنجان و... تحت حاكميت آنها بوده است¹²

و اما در مورد زبان،همچنين ارتباط زبانی مادها و سومئرها دياكونوف در فصل 42 كتاب خود می نويسد كه در ليست نام های شاهان ماد يعنی قوتتی ها به نام هايی بر می خوريم كه در ليست نام شاهان سومئر می باشد

از ديگر همسايگان مادها كه همزمان با آنها بوده و زبان هر دوی آنها از يک خانواده می باشد می توان به ايشغوزها اشاره كرد كه در قرن های 7 و 8 قبل از ميلاد در قسمت هايی از آزربايجان زندگی كرده‌ اند

برخلاف آنچه كه امروز شايع شده مادها نوه يک قبيلة منفرد بودند كه به اصطلاح از ساير آريایی ها جدا شده و در آزربايجان ساكن شده‌ اند و نه به رغم عقيدة شايع داير بر اينكه منابع مربوط به تاريخ ماد فوق العاده ناچيز است منابع آشوری از قرن هفتم تا قرن نهم قبل از ميلاد نه تنها برای احيای تاريخ باستان آزربايجان كافی است بلكه جزئيات مهمی را نيز روشن می سازد

با تغيير و تحولات در اوضاع سياسی آن روزگار در آزربايجان هفت قبيله آزربايجان باستان كه قبلاً جزو اتحاديه ماننا و اورارتووساكايی بودند اتحاديه‌ ای تشكيل دادند كه بعدها يونانيان باستان آنها را ميديا،آنچه ما ماد می ناميم ناميدند

اين قبايل را هرودوت تاريخ نگار يونانی چنين نام می برد:

 

 

و نيز مطالعه نام های شهرها و ولايات ماد نشان می دهد كه آنان آريايی نيستند

بعد از آشنايی با تعدادی از اقوام و حكومت های آزربايجان اينک به بررسی نوع زبان آنها می پردازيم

طبق تقسيم بندی متخصصان زبان‌ شناس كل زبان های موجود در دنيا به سه شاخه تقسيم بندی می شود:¹³

1_ زبان های التصاقی:

كه تمام زبان های مربوط به خانواده زبان توركی در اين شاخه قرار دارند

2_ زبان های تحليلی:

كه از مهمترين زبان اين شاخه می توان به زبان عربی اشاره كرد (با توجه به اين كه فارسی نيز سی و سومين لهجه زبان عربی می باشد بنابراين فارسی نيز در اين شاخه قرار دارد)¹⁴

3_زبان های هجايی:

كه از شاخص‌ ترين زبان های اين شاخه نيز می توان به زبان چينی اشاره كرد

حال با توجه به اين تقسيم‌ بندی و با توجه به اسناد تاريخی و علمی به بررسی نوع زبان اقوام ساكن در آزربايجان می پردازيم

طبق تحقيقات هومئل زبان های ايلام و سومئر از يک پايه و جزو زبان های اورال_آلتايي (التصاقی) می باشد¹⁵

زبان های هوری و لولوبی نيز نه تحليلی و نه هجايی بوده بلكه آنها نيز جزو زبان های التصاقی می باشند¹⁶

همچنين طبق نظريه ماراک دئميكين (آكادئميكين) زبان كاسسی ها،ايلامی ها،قوتتی ها،مادها و مانناها نيز التصاقی بود¹⁷

زبان های قوتتی ها،لولوبی ها همانند بوده و با زبان های اورارتوها و هوری ها خويشاوند می باشند¹⁸

همچنين اپرت باستان شناس فرانسوی نيز بر توركی (التصاقی) آلتايی بودن زبان مادها اشاره می كند

در جايی ديگر دياكونوف می نويسد زبان اشكانيان نيز همانند زبان مادها و از خانواده زبان های التصاقی بوده ¹⁹ كه در صورت مقايسه تحقيقات اپرت و دياكونوف می توان به تورک بودن اشكانيان نيز پی برد

بدين ترتيب است كه از 7000 سال تا 2500 سال قبل يعنی مدت 4500 سال به طور مطلق در منطقه جغرافيايی آزربايجان تنها و تنها اقوام التصاقی زبان (تورک) زندگی و حكومت كرده‌ اند

همچنين اگر تاريخ بعد از 2500 سال قبل از ميلاد را بررسی كنيم باز آزربايجان در بيشتر مقاطع تاريخی مستقل از حكومت‌ های ديگر منطقه بوده است

به طوريكه در زمان هخامنشيان آزربايجان در مقابل آريايی ها سر فرود نياورده و تا سرنگونی اين حكومت تمام فرهنگ ها و آداب و سنن و زبان خود را حفظ كرده است

همچنين در تاييد گفته بالا می توان به كشته شدن كورش شاه هخامنشيان توسط ملكه آزربايجان (تومروس) اشاره كرد²⁰

در زمان سلوكيان نيز كل آزربايجان مستقل از حكومت سلوكيان بوده و اسكندر نتوانست آزربايجان را به تصرف در آورد²¹ و در اين مورد استرابو جغرافيدان يونانی می نويسد:

در زمان حمله اسكندر سرداری بنام آتوروپات آزربايجان را از چنگ اندازی اسكندر محفوظ نگه داشت²²

در زمان ساسانيان نيز آزربايجان مستقل بوده و حتی بعد از شاپور دوم ساسانيان با هيتی ها (هياطله) پيمان اتحاد بستند تا در شمال غرب  با روم بجنگد²³

بعد از اسلام نيز توركان اغوز كه شمشير اسلام ناميده می شده‌ اند در آزربايجان حكومت قدرتمندی بنا كرده و  با ملازگرد مبارزه كرده و توسط آلپ ارسلان ضربه سنگينی به آنها وارد آوردند

بعد از اغوزها نيز حكومت هايی در آزربايجان و گاهی در مناطقی از ايران حكومت می كرده‌اند

از جمله غزنويان،سلجوقيان،خوارزمشاهيان،اتابكيان،تاتارها،آق‌ قويونلوها،قره‌ قويونلوها،صفويان،افشاريان و قاجارها تماماً تورک زبان (التصاقی) می باشند

در مورد تورکی بودن زبان مردم آزربايجان اسناد و مدارک بسيار زيادی موجود است

مثلاً ديونيوس پريگت جغرافی نگار و شاعر يونانی صده چهار ميلادی تورک زبانان را ساكن اصلی اين منطقه میداند و نيز محمد عوفی در ذكر خلافت عمر بن عبدالعزيز كه از سال 99 تا 101 هجری ادامه داشت از قيام بيست هزار تورک آزربايجانی سخن می گويد

همچنين اخبار موثّق عبيد بن‌ شريعه جرهومی كه شخص معمّر و محترم در دربار اموی بوده در حضور معاويه سخن می گويد آزربايجان از سرزمين تركان است

و اين خبر را طبری و به نقل از او بلعمی و حمزه اصفهانی و ابن اثير در كتاب های تاريخ بلعمی،تاريخ طبری،تاريخ پيامبران و الكامل گزارش كرده‌اند كه از متون معتبر اسلامی به شمار می روند

از ديگر محققانی كه آزربايجان را به عنوان سرزمين توركها نام می برند می توان:

ژ . اوپر،قرتيز هومئل،ا . م.محمد اوف،حاجی يف،گ . ا .مليكشويلی،ع . دميرچی زاده،تيمور پير هاشمی، يامپولسكی،ی . ک . يوسف‌ اف،يومينوس،وروشل گوگازيان.زكی وليد دوغان،پروفسور دكتر محمد تقی زهتابی و دهها محقق و دانشمند را نام برد

در اين ميان بهتر است به نظر يامپولسكی نيز اشاره كرد كه می گويد:

تورک ها در اطراف درياچه اروميه زندگی می كنند و آشوری ها آنها را توروک türük (يامون توروک به معنی تورک های نيرومند) نام برده‌ اند و در سنگ نوشته‌ های اورارتوئی هم سخن از قومی بنام توريخی رفته كه در آزربايجان می زيستند (اوايل هزارة قبل از ميلاد) و می گويد توروک ها يا توريخی ها همان تورک ها هستند

 

منابع

 

1: نقدی بر كتاب زبان آذری نوشته دكتر جواد هيئت

2: نقدی بر كتاب زبان آذری نوشته دكتر جواد هيئت

3: سلماس در مسير تاريخ ده هزار ساله توحيد ملک زاده

4: تاريخ ديرين توركان ايران پروفسور دكتر زهتابی و تاريخ ايلام  پی يئر آميه (ترجمه شيرين بيانی) صفحات 3، 50،51،60،66

5: آزربايجان در سير تاريخ صفحه 262،تاريخ ديرين توركان ايران پرفسور زهتابی

6: تاريخ ديرين توركان ايران پروفسور دكتر زهتابی صفحه 94

7: تاريخ ديرين توركان ايران پروفسور دكتر زهتاب  صفحه 95

8: تاريخ ماد دياكونوف صفحه 100

9: تاريخ ماد دياكونوف صفحه 210

10: تاريخ ديرين توركان ايران پروفسور دكتر زهتابی

11: تاريخ آزربايجان آ.ن قلی اوف صفحه 17

12: تاريخ ديرين توركان ايران پروفسور دكتر زهتابی صفحه 264

13: زبان توركی و لهجه‌ های آن دكتر جواد هيئت صفحه 25

14: تحقيقات سازمان يونسكو در مورد زبان های دنيا،هفته نامه اميد زنجان چهارشنبه 20 خرداد 78 شماره 286 صفحه 3

15: سيری در تاريخ زبان و لهجه‌ های تورکی دكتر جواد هيئت صفحه 21

16: تاريخ ماد دياكونوف صفحه 101

17: تاريخ ديرين توركان ايران پروفسور دكتر زهتابی صفحه 254

18: تاريخ ماد دياكونوف صفحه 99 و تاريخ ديرين توركان ايران صفحه 95

19:اشكانيان دياكونوف ترجمه كشاورز صفحه 116

20: ايران باستان پيرنيا جلد يک صفحه 452_449 و تاريخ ديرين توركان ايران صفحه 637

21: اشكانيان دياكونوف صفحه 8

22: تاريخ اروميه احمد كاويانپور ص 55 و 54 

23: تاريخ اجتماعی ايران مرتضی راوندی صفحه 616_611

24: غياث اللغات صفحه 633

25: مروج الذهب جلد اول صفحه 231

26: تاريخ گزيده حمد ا... مستوفی به اهتمام دكتر عبدالحسين نوابی موسسه انتشارات امير كبير تهران 1366 صفحه 30

27: روزنامه جام جم صفحه 7 پنج‌شنبه 2 خرداد 1381 سال سوم شماره 586

28: نشريه بهار شنبه 24 ارديبهشت 1379

موضوعات مرتبط: تاریخ تورک ها

 

 

Bir gül kadar güzel ol ama dikeni kadar zalim olma

Birine öyle bir söz söyle ki ya yaşat ya da öldür 

ama asla yaralı bırakma

موضوعات مرتبط: عاشقانه ها ، افتخار میکنم به تورک بودنم